Glutenvrij Dieet - Zekerheid door regelmatige controle

Als er bij u de diagnose Coeliakie is gesteld, bent u aangewezen op een glutenvrij dieet. Begin niet met een glutenvrij dieet voordat de diagnose Coeliakie met zekerheid is gesteld door uw arts of specialist. Zeker in het begin zal het trouw volgen van een dieet zonder gluten niet eenvoudig zijn. Gluten komen in zeer veel voedingsmiddelen voor. Samen met een diëtist kunt u een glutenvrij dieet samenstellen.

Indien u de enige in uw familie bent met Coeliakie loop u echter altijd een risico om (ongemerkt) toch gluten binnen te krijgen. Om besmetting of contaminatie met gluten te voorkomen zijn er regels waar u op kunt letten:

• Maak het keuken blad schoon wanneer een glutenvrije maaltijd of lunch wordt voorbereid.
• Gebruik aparte broodplanken, broodroosters of tosti-apparaat.
• Gebruik aparte potten beleg, margarine, boter, e.d. Plak hier eventueel een sticker met het glutenvrij logo op, zodat duidelijk zichtbaar is dat deze producten bestemd zijn voor het familielid met coeliakie.
• Gebruik altijd schone messen of lepels wanneer er beleg uit de potten beleg wordt gehaald.
• Bewaar glutenvrije producten in een aparte kastruimte of plank in de kast. Dan worden er ook geen vergissingen gemaakt.

Coeliakie is overerfelijk. Des te meer reden om alert te zijn.  Bij twijfel kunnen familieleden een bloedtest als Gluten-Check® uitvoeren. Ga in ieder geval nooit zelf beginnen met een glutenvrij dieet voordat de diagnose officieel is vastgesteld.

Het glutenvrije dieet

Het vermijden van gluten, door het volgen van een glutenvrij dieet, is tot nu toe de enig bewezen werkzame behandeling voor mensen met coeliakie. Het glutenvrij dieet moet levenslang worden gevolgd. Voedsel dat gluten of sporen van gluten bevat, beschadigt het slijmvlies van de dunne darm bij mensen met coeliakie. Door glutenvrij te eten, heeft de darmwand van mensen met coeliakie tijd om te genezen. Hierdoor worden belangrijke voedingsstoffen weer opgenomen en zullen klachten verminderen en uitblijven.

Welke producten kan ik eten en zijn veilig?

Er zijn veel voedingsmiddelen waar u uit kunt kiezen voor een glutenvrij dieet. Het glutenvrije dieet is onder te verdelen in drie categorieën:

1. Voedingsmiddelen die van nature glutenvrij zijn zoals: (zilvervlies)rijst, aardappelen, polenta, quinoa, millet, sorghum, maïs, vlees/vis/kip (mits on-gemarineerd en on-gepaneerd), eieren, Nederlandse kazen, melk, de meeste yoghurt soorten, fruit, groenten, peulvruchten, boter en olie.

2. Speciaal voor het glutenvrije dieet geproduceerde (dieet)producten zoals: glutenvrij brood, pasta, koek en meel-mixen. Voor de verkrijgbaarheid van deze producten klik hier.

3. Producten in de supermarkt waar geen gluten bevattende ingrediënten aan zijn toegevoegd. Raadpleeg hiervoor het etiket op het product. Het Voedingscentrum geeft een  glutenvrije merkartikelenlijst uit zowel in een geprinte als ook in een digitaal bestand, welke u tegen betaling kunt aanschaffen (www.voedingscentrum.nl). Deze bestanden worden regelmatig bijgewerkt. Verder geeft de website www.livaad.nl informatie over producten op basis van het etiket. Let op: regelmatig wijzigen fabrikanten producten. Lees voordat u het product koopt altijd het etiket met de ingrediënten.

Hoe lang duurt het voordat ik me beter voel?

Hier kan geen standaard antwoord op worden geven. Na de diagnose coeliakie is het verschillend per persoon, hoe snel er wordt gereageerd op een glutenvrij dieet.
U kunt soms al in slechts enkele dagen een verbetering voelen. Klachten zoals misselijkheid, diarree, moeheid en een opgeblazen gevoel zullen binnen enkele weken verdwijnen. Soms kan het langer duren voordat klachten verminderen of helemaal verdwijnen. De tijd die nodig is voordat de darmwand helemaal is hersteld kan variëren van een aantal maanden tot jaren.

Moet ik als ik glutenvrij eet mijzelf toch nog regelmatig testen?

Ja, medici* raden aan dat u 1 a 2 keer per jaar een bloedtest uitvoert. Het risico is altijd aanwezig dat u toch ongemerkt gluten tot u neemt. Deze controle op het al dan niet opnieuw door uw lichaam aangemaakte antilichamen tegen gluten kunt u met de Gluten-Check® test eenvoudig zelf uitvoeren. Test uzelf en wees er zeker van dat er geen anti-lichamen (Anti-tTg IgA) in uw bloed aanwezig zijn. U bent er dan zeker van dat uw glutenvrije dieet ook echt glutenvrij is.

* Verborgen gluten

Het vermijden van tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut lijkt vrij eenvoudig. Toch zijn er veel 'verborgen' bronnen van gluten. Er kan gluten voorkomen in cornflakes, bepaalde vleeswaren, dropjes, bouillonblokjes, soja, ketchup, ketjap, mayonaise, slasauzen, ijssoorten en kant-en-klaargerechten. Door onbedoelde vermenging (contaminatie) met gluten bevattende granen tijdens opslag, productie, verpakking en distributie kan een product toch gluten bevatten, terwijl dat niet uit de ingrediënten declaratie blijkt. Dit kan vooral gebeuren als verschillende producten over dezelfde productielijnen gaan.

Cosmetische producten bevatten hoogstzelden gluten (zie voor meer informatie www.ncv-cosmetica.nl). Lijm en knutsel materiaal daarentegen wel. Ook kunnen sommige medicijnen gluten en tarwezetmeel bevatten (zie voor meer informatie: www.cbg-med.nl).

Bron: Voedselallergie.nl

Voor het evalueren van de respons op een glutenvrij dieet zijn naast het klinisch beeld de titers van de aangetoonde antistoffen van belang. De a-tTG en a-EMA concentraties normaliseren in het algemeen binnen een tot twee jaar. Voor a-tTG geldt zelfs dat deze negatief kan worden binnen een half jaar na het starten van een glutenvrij dieet. Voor de follow-up zal in het vervolg op het laboratorium standaard uitsluitend de a-tTG bepaling verricht worden.

Bron: OLVG / hckl Flevoziekenhuis